دوران نقاهت بعد از عمل فیستول؛ چه چیزی طبیعی است و چه چیزی نیست؟

محتوای مقاله

بیشتر نگرانی های دوران نقاهت بعد از عمل فیستول از یک جای مشترک می آید: بیمار نمی داند آنچه می بیند بخشی از روند طبیعی است یا نشانه ی مشکل. ترشحی که روی گاز مانده، دردی که روز سوم بیشتر شده، زخمی که بعد از یک ماه هنوز باز است — هر کدام می تواند کاملاً عادی باشد یا زنگ خطر، و تفاوتشان را کسی توضیح نداده است.

دوران نقاهت فیستول با هر جراحی دیگری فرق دارد، چون در بیشتر روش ها زخم عمداً باز گذاشته می شود تا از عمق به سطح ترمیم شود. یعنی برخلاف عادت ذهنی ما، بسته شدن سریع سطح زخم نه تنها خبر خوبی نیست، بلکه دقیقاً همان اتفاقی است که باعث عود می شود. همین یک نکته، بسیاری از چیزهایی را که در این دوران عجیب به نظر می رسند توضیح می دهد.

در این مطلب مرز طبیعی و غیرطبیعی را در هر بخش مشخص می کنیم: مدت استراحت، ترشح، درد، اجابت مزاج، سیتون و نشانه های عود.

دوران نقاهت بعد از عمل فیستول در یک نگاه

طبیعی است: درد که روز سوم تا چهارم به اوج می رسد و بعد کم می شود؛ ترشح صورتی یا کمی خونی در هفته های اول؛ نداشتن دفع تا سه روز؛ باز ماندن زخم تا چند هفته.

طبیعی نیست: تب و لرز؛ ترشح زرد یا سبز غلیظ یا بدبو؛ دردی که بعد از روز چهارم بدتر می شود؛ خروج مدفوع یا گاز از محل زخم؛ خونریزی روشن و فراوان.

اگر هنوز عمل نشده اید و به دنبال شناخت خود بیماری هستید، مطلب فیستول مقعدی چیست، علائم، علت و روش های درمان را توضیح داده است.

بعد از عمل فیستول مقعدی

بعد از عمل فیستول چند روز باید استراحت کرد؟

این اولین سوال تقریباً هر بیمار است و پاسخش دو عدد متفاوت دارد که نباید با هم اشتباه شوند: بازگشت به کار معمولاً یک تا دو هفته زمان می برد، اما بسته شدن کامل زخم چند هفته تا چند ماه. طولانی بودن عدد دوم به تنهایی هیچ اشکالی را نشان نمی دهد.

مدت استراحت بیش از هر چیز به روش جراحی بستگی دارد، نه به شدت بیماری.

روش جراحیترخیصاستراحت در منزلبازگشت به کاربسته شدن کامل زخم
فیستولوتومیهمان روز۳ تا ۷ روز۱ تا ۲ هفته۴ تا ۸ هفته
فیستولکتومیهمان روز یا یک شب۷ تا ۱۴ روز۲ تا ۳ هفته۶ تا ۹ هفته
لیزرهمان روز۲ تا ۴ روز۳ تا ۷ روز۳ تا ۶ هفته
روش لیفتهمان روز۳ تا ۷ روز۱ تا ۲ هفته۴ تا ۶ هفته
گذاشتن سیتونهمان روز۲ تا ۵ روز۱ هفتهوابسته به زمان عمل دوم

نوع شغل هم تعیین کننده است و معمولاً کسی به آن اشاره نمی کند. کار پشت میز را اغلب بیماران از هفته ی دوم شروع می کنند، به شرط اینکه بتوانند راحت بنشینند و مسکن قوی مصرف نکنند. اما شغلی که نیاز به بلند کردن بار، ایستادن طولانی یا رانندگی چند ساعته دارد، معمولاً دو تا چهار هفته زمان می خواهد. اگر شغلتان را به جراحتان بگویید، عدد دقیق تری برای شما تعیین می کند.

ترشح بعد از عمل فیستول؛ کدام طبیعی است و کدام نیست

ترشح بیشترین منبع نگرانی در این دوران است، در حالی که وجودش در هفته های اول کاملاً مورد انتظار است. نکته ی مهم تر اینکه نبود کامل ترشح گاهی نگران کننده تر از وجود آن است، چون می تواند یعنی سطح زخم زودتر از موعد بسته شده. جدول زیر مرزها را مشخص می کند.

نوع ترشحوضعیتچه باید کرد
صورتی یا کمی خونی، هفته های اولطبیعیگاز یا پد را مرتب عوض کنید
شفاف یا لزج، به ویژه با سیتونطبیعیاستفاده از پد در لباس زیر
کم شدن تدریجی ترشح در طول هفته هاطبیعی و مطلوبروند درست است، ادامه دهید
زرد یا سبز و غلیظمشکوک به عفونتتماس با پزشک
بدبومشکوک به عفونتتماس با پزشک
افزایش ناگهانی بعد از دوره ی کاهشمشکوک به عودتماس با پزشک
خونریزی روشن و فراوانغیرطبیعیمراجعه ی فوری
خروج مدفوع یا گاز از محل زخمغیرطبیعیمراجعه ی فوری

چرا زخم فیستول باید از عمق به سطح بسته شود؟

حالا به دلیل اصلی می رسیم؛ چیزی که اگر بدانید، بیشتر «عجیب» های این دوران برایتان عادی می شود.

در فیستولوتومی، جراح مسیر تونل را در تمام طولش باز می کند و زخم را عمداً باز می گذارد تا از کف زخم به سمت سطح پر شود. اگر پوست سطحی زودتر از بافت زیرین بسته شود، یک حفره ی خالی زیر پوست باقی می ماند؛ آن حفره دوباره عفونی می شود و فیستول برمی گردد. به این حالت ترمیم کاذب می گویند.

بیمارستان گایز و سنت توماس، وابسته به نظام سلامت بریتانیا، در راهنمای بیماران خود توضیح می دهد که ممکن است از بیمار خواسته شود روزانه انگشت خود را به آرامی روی زخم حرکت دهد تا لایه ی سطحی پوست خیلی زود بسته نشود؛ این کار می تواند از بازگشت فیستول جلوگیری کند.

به نقل از: Guy’s and St Thomas’ NHS Foundation Trust

پس اگر پزشکتان گفته زخم را روزانه لمس کنید یا پانسمان را داخل زخم بگذارید، این کار سلیقه ای نیست. دقیقاً برای جلوگیری از همین ترمیم کاذب است. رها کردن آن برای چند روز می تواند تمام نتیجه ی جراحی را از بین ببرد.

دوران نقاهت بعد از عمل فیستول، هفته به هفته

هفته ی اول

درد معمولاً روز سوم تا چهارم به اوج می رسد و بعد رو به کاهش می گذارد؛ بدتر شدن درد در این بازه طبیعی است و به معنای اشکال در عمل نیست. لگن آب گرم مهم ترین کار این هفته است: دو تا سه بار در روز و بعد از هر بار اجابت مزاج، ده تا پانزده دقیقه در آب گرم و ساده بنشینید. نه نمک، نه جوش شیرین، نه هیچ افزودنی دیگری مگر با تجویز پزشک.

هفته ی دوم

بیشتر بیماران در این هفته مسکن قوی را کنار می گذارند و می توانند کار پشت میز را از سر بگیرند. حس بهتری دارید، ولی هنوز بهبود نیافته اید. سطح زخم ممکن است ظاهر خوبی داشته باشد در حالی که عمق آن هنوز حساس است؛ همین ظاهر فریبنده باعث می شود بعضی بیماران زود فعالیت سنگین را شروع کنند.

هفته ی سوم و چهارم

ترشح کم می شود و درد هنگام اجابت مزاج به شکل محسوسی کاهش پیدا می کند. فعالیت روزمره تقریباً عادی می شود، ولی ورزش سنگین، دوچرخه سواری، شنا و بلند کردن بار هنوز باید کنار گذاشته شود.

هفته ی ششم تا دوازدهم

مرکز درمانی رمزی هلث در بریتانیا اعلام می کند که زخم جراحی فیستول معمولاً بین شش تا دوازده هفته زمان می برد تا ترمیم شود و در این مدت به مراقبت منظم از زخم نیاز دارد، و درد نیز معمولاً در سه تا چهار روز اول به بیشترین حد می رسد و سپس تدریجاً بهتر می شود.

به نقل از: Ramsay Health Care UK

در این بازه زخم های ساده کاملاً بسته می شوند. زخم های بزرگ تر یا فیستول های پیچیده ممکن است تا سه ماه هم طول بکشند. باز ماندن زخم در این مدت به تنهایی نشانه ی مشکل نیست؛ آنچه اهمیت دارد این است که روند رو به بهبود باشد نه رو به بدتر شدن.

زخم بعد از عمل فیستول مقعد

درد و اولین اجابت مزاج؛ چه چیزی طبیعی است

تقریباً همه از اولین دفع می ترسند و تقریباً همیشه از تصورش راحت تر است. معمولاً روز دوم یا سوم اتفاق می افتد و اگر یک تا سه روز دفع نداشته باشید هم طبیعی است.

  • نرم کننده ی مدفوع را از همان شب عمل شروع کنید، اگر پزشک تجویز کرده باشد.
  • روزانه هشت تا ده لیوان آب بنوشید و رژیم پرفیبر داشته باشید؛ یبوست بزرگ ترین دشمن این زخم است.
  • هرگز زور نزنید. اگر دفع سخت بود، به جای زور زدن با پزشک درباره ی ملین صحبت کنید.
  • بعد از هر بار دفع، به جای دستمال از شستشو با آب یا دوش کوتاه استفاده کنید و ناحیه را با ضربه های آرام خشک کنید.

دردی که با مسکن تجویزشده کنترل نمی شود، یا دردی که بعد از روز چهارم رو به افزایش می گذارد، از الگوی طبیعی خارج است و باید بررسی شود.

اگر برای شما سیتون گذاشته شده باشد

سیتون یا همان نخ جراحی که داخل مسیر فیستول قرار می گیرد، مسیر نقاهت را کاملاً تغییر می دهد و مرز طبیعی و غیرطبیعی در آن فرق می کند. کار سیتون تخلیه ی عفونت و آماده کردن مسیر برای عمل نهایی است، نه درمان قطعی؛ یعنی معمولاً بخشی از یک درمان دو مرحله ای است.

  • سیتون ممکن است شش هفته یا بیشتر در محل بماند و در فیستول های پیچیده گاهی چند ماه.
  • ترشح لزج و مداوم در تمام این مدت طبیعی است و برخلاف زخم باز، انتظار قطع شدنش را نداشته باشید.
  • ترشح می تواند پوست اطراف را قرمز و خارش دار کند؛ خشک نگه داشتن ناحیه مهم ترین کار است.
  • بازگشت به کار و فعالیت با سیتون معمولاً سریع است و لازم نیست تا عمل دوم منتظر بمانید.

بی اختیاری و نشت گاز؛ صادقانه

این موضوعی است که بیماران می پرسند و مقالات معمولاً از کنارش رد می شوند. در جراحی فیستول، بسته به اینکه چه مقدار از عضله ی اسفنکتر درگیر باشد، احتمال کمی برای تغییر موقت در کنترل گاز یا نشت خفیف وجود دارد. در بیشتر موارد این تغییر گذراست و طی چند هفته برطرف می شود.

احتمال آن در فیستول های ساده و سطحی بسیار کم است و در فیستول های پیچیده که عضله ی بیشتری درگیر می شود بالاتر می رود. دقیقاً به همین دلیل است که در فیستول های پیچیده روش هایی مثل سیتون یا لیفت انتخاب می شوند که عضله را حفظ می کنند، حتی اگر مسیر درمان طولانی تر شود.

عود فیستول؛ نشانه هایی که طبیعی نیستند

فیستول یکی از معدود بیماری هایی است که حتی بعد از یک جراحی درست هم امکان بازگشت دارد. نکته ی کاربردی این است که بیشتر عودها در شش ماه اول بعد از عمل خودشان را نشان می دهند. به همین دلیل ویزیت های پیگیری در هفته ی دوم، هفته ی ششم و حدود ماه سوم اهمیت زیادی دارند: عودی که زود تشخیص داده شود، ساده ترین حالت درمان را دارد.

سه نشانه ای که باید جدی بگیرید: برگشتن ترشح بعد از اینکه قطع شده بود، ایجاد مجدد تورم یا برجستگی دردناک نزدیک مقعد، و دردی که بعد از دوره ی بهبودی دوباره شروع شود.

مطمئن نیستید آنچه می بینید بخشی از دوران نقاهت طبیعی است یا نشانه ی عود؟ این تفاوت با یک معاینه در چند دقیقه مشخص می شود و تشخیص زودهنگام، درمان را بسیار ساده تر می کند.

دریافت نوبت آنلاین ۰۲۱۹۱۳۰۱۷۸۵

معاینه فیستول توسط پزشک

چه زمانی باید فوراً با پزشک تماس بگیرید؟

علائم هشدار

در صورت وجود هر یک از این موارد منتظر ویزیت بعدی نمانید: تب یا لرز؛ درد شدیدی که با مسکن تجویزشده کنترل نمی شود یا بعد از روز چهارم بدتر می شود؛ ترشح زرد یا سبز غلیظ یا بدبو؛ خونریزی روشن و فراوان که با فشار ملایم بند نمی آید؛ قرمزی و تورم گسترده ی اطراف زخم؛ ناتوانی در دفع ادرار؛ و خروج مدفوع یا گاز از محل زخم.

جمع بندی:

دوران نقاهت بعد از عمل فیستول دو عدد دارد که نباید با هم اشتباه شوند: یک تا دو هفته برای بازگشت به کار، و چهار تا دوازده هفته برای بسته شدن کامل زخم. بیشتر چیزهایی که در این مدت نگران کننده به نظر می رسند — ترشح صورتی، باز ماندن زخم، اوج گرفتن درد در روزهای اول — بخشی از روند طبیعی اند.

مرز واقعی جای دیگری است: تب، ترشح زرد یا بدبو، دردی که رو به افزایش می گذارد، و برگشتن ترشح بعد از قطع شدن. این ها منتظر ماندن ندارند.

و مهم ترین نکته: در این جراحی، بسته شدن سریع سطح زخم هدف نیست. زخم باید از عمق به سطح پر شود و هر دستوری که پزشکتان درباره ی پانسمان یا لمس روزانه ی زخم داده، دقیقاً برای همین است. رها کردن آن، شایع ترین دلیل عود قابل پیشگیری است.

سوالات متداول

دوران نقاهت بعد از عمل فیستول چقدر طول می کشد؟

بازگشت به کار معمولاً یک تا دو هفته و بسته شدن کامل زخم چهار تا دوازده هفته. در فیستولکتومی و فیستول های پیچیده ممکن است تا سه ماه هم طول بکشد. این دو عدد متفاوتند و طولانی بودن دومی به تنهایی نشانه ی مشکل نیست.

ترشح بعد از عمل فیستول تا کی ادامه دارد و کی غیرطبیعی است؟

در زخم های باز معمولاً چند هفته با کم شدن تدریجی. ترشح صورتی یا کمی خونی طبیعی است. ترشح زرد یا سبز غلیظ، بدبو، یا افزایش ناگهانی آن بعد از دوره ی کاهش، طبیعی نیست و باید بررسی شود.

چرا زخم من هنوز بعد از یک ماه بسته نشده؟

این معمولاً طبیعی است. زخم فیستول عمداً باز گذاشته می شود تا از عمق به سطح ترمیم شود. آنچه اهمیت دارد روند رو به بهبود است، نه سرعت بسته شدن.

بعد از عمل فیستول چند روز باید استراحت کرد؟

در روش های ساده مثل فیستولوتومی و لیزر، سه تا هفت روز استراحت در منزل و بازگشت به کار پشت میز طی یک تا دو هفته. در فیستولکتومی دو تا سه هفته. اگر شغلتان نیاز به بلند کردن بار یا ایستادن طولانی دارد، بازه ی طولانی تر را در نظر بگیرید.

بعد از عمل فیستول چه بخوریم؟

رژیم پرفیبر و مایعات فراوان، چون یبوست بیشترین آسیب را به این زخم می زند. جو دوسر، حبوبات، سبزیجات، میوه های ملین و هشت تا ده لیوان آب در روز. از غذاهای تند و فست فود در هفته های اول پرهیز کنید.

کی می توانم ورزش کنم یا رانندگی کنم؟

رانندگی معمولاً وقتی مجاز است که مسکن قوی مصرف نمی کنید و می توانید راحت بنشینید، معمولاً از هفته ی اول یا دوم. ورزش سنگین، دوچرخه سواری و شنا باید حداقل تا هفته ی چهارم و تا نظر پزشک کنار گذاشته شود.

سیتون چقدر در بدن می ماند و ترشحش طبیعی است؟

معمولاً شش هفته یا بیشتر و در فیستول های پیچیده گاهی چند ماه. ترشح لزج در تمام این مدت طبیعی است و برخلاف زخم باز، انتظار قطع شدنش را نداشته باشید. زمان خارج کردن سیتون را جراح تعیین می کند.

نوشته های مرتبط