جراحی فتق اینگوینال زمانی لازم هست که کشاله ران دچار هرنی شود. فتق(هرنی)، هنگامی اتفاق می افتد که اندام داخلی بدن به علت ضعیف بودن قسمتی از دیواره عضلانی بیرون زده شود. معمولا خطرناک به شمار نمی آیند اما نیاز به درمان دارند و ممکن است در صورت عدم درمان باعث انسداد روده و از بین رفتن بافت مورد نظر شود. بهترین راه برای تشخیص آن استفاده دستگاه سونوگرافی می باشد. هر کس در طول زندگی خود ممکن است با این بیماری مواجه شود در این مقاله سعی داریم با توضیح کامل در مورد فتق اینگوینال، روش های جراحی و عوارض و معایب هر روش، نکات مهم قبل و بعد از جراحی نگرانی ها و سوالات شما عزیزان را برطرف کنیم.
فتق اینگوینال (کشاله ران)
فتق اینگوینال و یا کشاله ران وقتی اتفاق می افتد که روده و بافت چربی آن ناحیه به علت ضعف دیواره عضلانی از سمت ناحیه اینگوینال بیرون زده شود. این فتق از شایع ترین انواع فتق می باشد که در مردان و زنان اتفاق می افتد اما برای مردان محتمل تر می باشد.این نوع از فتق حساس به لمس و دردناک می باشد که با ایستادن طولانی مدت تغییر سایز داده و بزرگ تر می شود.
انواع جراحی فتق (هرنی) اینگوینال
این نوع از فتق به دو روش جراحی باز و جراحی به روش لاپاراسکوپی با کمترین اقدام تهاجمی توسط یک جراح متخصص انجام می شود.
جراحی باز فتق
در این روش بیمار ابتدا به صورت بی حسی و تزریق داروی آرام بخش و یا به صورت بیهوشی عمومی آماده عمل می شود سپس جراح ابتدا یک برش در ناحیه کشاله ران سمت مبتلا ایجاد میکند سپس بافت بیرون زده را به داخل شکم منتقل میکند سپس ناحیه ایی که عضلاتش دچار ضعف شده را دوخته و در بسیاری موارد از یک مش یا توری(هرنیوپلاستی) برای تقویت دیواره شکم استفاده می کند،سپس جراح ناحیه برش زده را بخیه می زند.
جراحی فتق به روش لاپاراسکوپی
در این روش بیمار ابتدا با روش بیهوشی عمومی آماده عمل می شود سپس جراح برش های کوچکی بروی شکم ایجاد میکند بعد از آن جراح برای اینکه بتواند محتویات شکم را راحت تر ببیند شکم را با یک گاز مخصوص باد کرده سپس جراح لوله های لاپاراسکوپی که شامل دوربین و ابزارهای کوچک هستند به داخل شکم برده سپس بافت بیرون زده را سرجای خود منتقل کرده و یک مش را جهت تقویت دیواره شکم تعبیه میکندو بعد از کار برش های کوچک را بخیه می زند.
مش در جراحی فتق چیست و چرا تقریباً همیشه استفاده میشود؟
مش یا توری ترمیمی، قطعه‌ای از جنس مواد سازگار با بدن است که روی نقطه‌ی ضعیف دیواره‌ی شکم قرار می‌گیرد. منطق استفاده از آن ساده است: اگر فقط لبه‌های پارگی را به هم بدوزیم، دوخت زیر فشار دائمی شکم قرار می‌گیرد و در درصد قابل توجهی از بیماران دوباره باز میشود. مش این فشار را روی سطح پخش میکند و بافت خود بدن به‌تدریج داخل آن رشد میکند و یک دیواره‌ی مقاوم جدید می‌سازد.
چرا ترمیم با مش استاندارد شده است
مواردی که باید با جراح مطرح کنید
آیا مش تا آخر عمر در بدن می‌ماند؟
بله، مش دائمی است و برداشته نمی‌شود. بعد از چند هفته بافت بدن کاملاً داخل آن رشد میکند و دیگر به‌عنوان جسم خارجی احساس نمی‌شود. مش از دستگاه‌های فرودگاهی عبور میکند، مانع ام‌آر‌آی نمی‌شود و محدودیتی برای ورزش یا بارداری در آینده ایجاد نمی‌کند.
اندازه، جنس و شیوه‌ی ثابت‌کردن مش را جراح بر اساس وسعت فتق و روش عمل انتخاب میکند. آنچه به‌عنوان بیمار باید بپرسید این نیست که «چه برندی»، بلکه این است که «چرا برای من این نوع را انتخاب کردید».
جراحی باز بهتر است یا لاپاراسکوپی؟
جراحی به روش لاپارسکوپی اسکار کمتری نسبت به جراحی باز بعد از عمل داشته و فرد با دوره نقاهت کمتری می تواند به زندگی عادی خود بازگردد. از طرفی فرد بعد از عمل به روش لاپاراسکوپی احساس ناخوشی و درد کمتری دارد و همچنین این نوع جراحی برای کسانی که فتق دو طرف بروی کشاله ران دارند بهترین گزینه می باشد.
افرادی که فتق آن ها مجددا بعد از عمل به روش باز عود میکند بهترین روش به صورت لاپاراسکوپی می شود.
با این حال برخی از شواهد نشان داده که در جراحی به روش لاپاراسکوپی احتمال عود فتق بیشتر می باشد .
بهترین راه برای انتخاب روش جراحی مشاوره با یک جراح متخصص در این زمینه می باشد تا مخاطرات کمتری برای شمات عزیزان داشته باشد.
فتق اینگوینال چگونه تشخیص داده میشود؟
تشخیص فتق کشاله ران در بیشتر موارد با معاینه‌ی بالینی قطعی میشود و نیازی به تصویربرداری پیچیده ندارد. جراح در حالت ایستاده از شما می‌خواهد سرفه کنید یا زور بزنید؛ با افزایش فشار داخل شکم، برجستگی خود را نشان می‌دهد و با لمس مشخص میشود که محتویات به داخل برمی‌گردند یا نه. همین نکته‌ی دوم است که تعیین میکند فتق قابل جااندازی است یا گیر افتاده.
سونوگرافی زمانی درخواست میشود که فتق کوچک باشد، در معاینه واضح نباشد، یا بخواهیم آن را از علت‌های دیگر تورم کشاله ران مثل غده‌ی لنفاوی یا کیست افتراق بدهیم. سی‌تی‌اسکن فقط در موارد پیچیده یا فتق‌های عودکرده لازم میشود.
فتق مستقیم و غیرمستقیم؛ تفاوتی که جراح باید بداند
فتق اینگوینال دو شکل دارد و این تقسیم‌بندی روی انتخاب روش ترمیم اثر می‌گذارد. فتق غیرمستقیم از مسیر طبیعی کانال اینگوینال بیرون می‌زند، بیشتر در سنین جوان‌تر دیده میشود و گاهی تا داخل کیسه‌ی بیضه پیش می‌رود. فتق مستقیم از نقطه‌ی ضعیف‌شده‌ی دیواره عبور میکند، بیشتر در میان‌سالی و سالمندی و در اثر فشار مزمن ایجاد میشود.
بیمار از بیرون نمی‌تواند این دو را از هم تشخیص بدهد و لازم هم نیست؛ تعیین نوع فتق کار جراح در معاینه و حین عمل است.
هر برجستگی در کشاله ران فتق نیست. غده‌ی لنفاوی بزرگ‌شده، کیست چربی و در مردان مشکلات بیضه هم می‌توانند تصویر مشابهی بسازند. تفاوت کلیدی این است که فتق معمولاً با سرفه و ایستادن بزرگ‌تر و با دراز کشیدن کوچک‌تر میشود.
عوامل ایجاد فتق یا هرنی چیست؟
-ژنتیک
-داشتن سابقه فتق
-سفیدپوست ها بیشتر از سایر نژاد درگیر این موضوع می باشند
-با افزایش سن عضلات ضعیف تر می شوند و احتمال درگیری به این موضوع را افزایش می دهند
-مردها بیشتر زن ها مبتلا می شوند
-یبوست مزمن و آوردن فشار بیش از حد در هنگام دفع مدفوع
-داشتن سابق جراحی و یا بارداری که باعث ضعیف شدن عضلات شکم می شود
-تولدزود رس یا نارس
تغذیه پس از جراحی فتق اینگوینال در کرج
تغذیه در روز های اول پس از جراحی فتق اینگوینال شامل مایعات پر پروتئین و کم چرب باشد.بهترین تغذیه برای روزهای اول پس از جراحی سوپ و عصاره گوشت میباشد. بهترین اقدام در تغذیه پس از جراحی فتق اینگوینال، مصرف حجم کم غذا در وعده های بیشتر میباشد. حتما به میزان کافی از سبزیجات و فیبر های طبیعی جهت جلوگیری از یبوست باید استفاده نمود.در کنار مصرف مناسب فیبرها، مصرف کافی آب در کنار پیاده روی سبک پس از جراحی به حرکت منظم روده ها کمک شایانی میکند.
تقریبا از روز پنجم پس از جراحی فتق اینگوینال میتوانید رژیم غذایی سابق خود را آغاز کنید.
همچنین زمان نزدیکی پس از جراحی کیسه صفرا معمولا یک هفته پس از جراحی لاپاراسکوپی و دو الی سه هفته بعد از جراحی باز میباشد. توجه داشته باشید از اعمال هر گونه فشار اضافی و فعالیت های سنگین تا دو هفته میبایست پرهیز نمایید.
آمادگی قبل از جراحی فتق اینگوینال
بخش زیادی از عوارض قابل پیشگیری جراحی، ریشه در آمادگی ناقص قبل از عمل دارد. این مراحل معمولاً از دو هفته قبل شروع میشود:
- آزمایش خون، نوار قلب و در صورت لزوم عکس قفسه‌ی سینه، همراه با مشاوره‌ی بیهوشی.
- اعلام کامل داروهای مصرفی به جراح، به‌ویژه داروهای رقیق‌کننده‌ی خون و مکمل‌های گیاهی که باید با نظر پزشک و در زمان مشخصی قطع شوند.
- ترک سیگار از چند هفته قبل؛ سیگار ترمیم زخم را کند میکند و سرفه‌ی مزمن ناشی از آن مستقیماً به محل ترمیم فشار می‌آورد.
- درمان یبوست قبل از عمل، چون زور زدن در روزهای اول بعد از جراحی بیشترین فشار را به مش وارد میکند.
- ناشتایی طبق دستور تیم بیهوشی، معمولاً از نیمه‌شب قبل از عمل.
- هماهنگی یک همراه برای روز عمل و بازگشت به خانه.
بیهوشی عمومی یا بی‌حسی نخاعی؟
ترمیم فتق اینگوینال به هر دو روش قابل انجام است و انتخاب به روش جراحی، سن، وزن و بیماری‌های زمینه‌ای بستگی دارد. جراحی باز را می‌توان با بی‌حسی نخاعی یا حتی بی‌حسی موضعی انجام داد که برای بیماران سالمند یا دارای مشکل قلبی و ریوی گزینه‌ی امن‌تری است. روش لاپاراسکوپی تقریباً همیشه به بیهوشی عمومی نیاز دارد، چون باید فضای داخل شکم با گاز باز شود. مقایسه‌ی کامل دو روش را در مقاله‌ی عمل فتق با لاپاراسکوپی بهتره یا عمل باز آورده‌ایم.
مراقبت های بعد از جراحی فتق اینگوینال
بلافاصله پس از اتمام جراحی فتق اینگوینال ،بیمار به بخش مراقبت های پس از بیهوشی یا همان ریکاوری منتقل میشود. حدود یکساعتی پس از جراحی بیماران در این بخش حضور دارد.سپس به بخش جراحی منتقل میشوند. البته در مواردی که بیماران بیماری زمینه ای داشته باشند ممکن نیاز به اقامت دربخش مراقبت های ویژه یا icu پس از جراحی داشته باشند.مدت زمان بستری بعد از جراحی فتق اینگوینال برای بیماران عادی یک روز میباشد.
درد پس از جراحی فتق اینگوینال جزو دردهای متوسط میباشد.در واقع اگر جراحی شما توسط یک پزشک ماهر و به صورت لاپاراسکوپی و در مدت زمان استاندارد خود انجام شود،بیماران تجربه درد اندکی خواهند داشت.معمولا درد پس از جراحی فتق اینگوینال در کرج با مصرف مسکن های ساده قابل کنترل میباشد.درد پس از جراحی باز فتق اینگوینال در مقایسه با جراحی لاپاراسکوپی،بسیار بیشتر میباشد.
یکی از مواردی که بیماران را پس از جراحی فتق اینگوینال ممکن است اذیت کند؛درد شانه راست و یا هر دو شانه میباشد.این درد به دلیل جذب گازهای طبی استفاده شده حین لاپاراسکوپی میباشد و طی 72ساعت پس از جراحی رفع میشود.همچنین در افراد چاق ممکن است درد منتشره شکم و قفسه سینه بعد از جراحی وجود داشته باشد.این درد به دلیل متسع شدن شکم حین جراحی میباشد و تا 72ساعت بعد از جراحی رفع میشود.
حالت تهوع و استفراغ ممکن است چندین مرتبه پس از جراحی فتق اینگوینال وجود داشته باشد اما دائمی نیست.به دلیل تزریق داروهای بیهوشی و به خصوص مخدر ها حین جراحی ممکن است بیماران چند روز اول پس از جراحی حرکت نامنظم روده داشته باشند.مصرف کافی فیبر و مایعات به رفع سریعتر این حالت کمک شایانی میکند.
گلو درد بعد از بیهوشی نیز ممکن است یکی دو روزی بیماران را اذیت نماید که با مصرف منظم مایعات ولرم و گرم این مشکل نیز حل میشود
علائم نگران کننده بعد از جراحی فتق اینگوینال چیست؟
-یبوست و اسهال بیشتر از سه روز
-تب
-داشتن درد شدید و ترشحات چرکی درناحیه عمل شده
-خونریزی در محل جراحی شده
-درد شکم
-تنگی نفس
فتق گیرافتاده و خفه‌شده؛ تنها حالتی که جراحی اورژانسی است
فتق اینگوینال در حالت عادی یک مشکل برنامه‌ریزی‌پذیر است و میتوانید برای زمان عمل با جراح هماهنگ کنید. اما دو وضعیت وجود دارد که این قاعده را به هم می‌زند و هر ساعت تأخیر در آن‌ها هزینه‌ی پزشکی دارد، نه مالی.
فتق گیرافتاده
محتویات فتق بیرون می‌مانند و با دراز کشیدن یا فشار ملایم دست به داخل برنمی‌گردند. توده سفت میشود و درد دارد، ولی هنوز خون‌رسانی بافت برقرار است. در این مرحله باید همان روز به اورژانس مراجعه کرد.
فتق خفه‌شده
فشار روی گردن فتق، خون‌رسانی بافت گیرافتاده را قطع میکند. درد ناگهانی و شدید میشود، پوست روی توده قرمز یا تیره میشود و تهوع، استفراغ، نفخ و توقف دفع گاز به آن اضافه میشود. این یک اورژانس جراحی است.
اگر توده‌ی کشاله ران ناگهان سفت و دردناک شد و به داخل برنگشت، همراه با تهوع یا استفراغ، منتظر نوبت مطب نمانید و مستقیم به اورژانس بروید. برای فشار دادن و جا انداختن اجباری توده هم تلاش نکنید؛ ممکن است بافت آسیب‌دیده را به داخل شکم برگردانید.
همین احتمال است که دلیل اصلی توصیه به ترمیم برنامه‌ریزی‌شده‌ی فتق علامت‌دار است. اینکه چه مواردی را می‌توان بدون جراحی مدیریت کرد در مقاله‌ی درمان فتق کشاله ران بدون جراحی بررسی شده است.
اگر توده‌ی کشاله ران دردناک شده یا بزرگ‌تر میشود، معاینه را به تعویق نیندازید.
بهترین جراح فتق اینگوینال در کرج
ازدیدگاه دکتر پرهام فراهانی متخصص جراحی عمومی و لاپاراسکوپی بهترین پزشک برای جراحی فتق اینگوینال در کرج آن جراحی هستند که علیرغم دانش کافی ،تسلط بالا در کنار تجربه مناسب را داشته باشند. جراحی فتق اینگوینال جراحی پیچیده و سختی نمی باشد.در صورتی که جراح انتخابی شما، تسلط و تجربه کافی در جراحی فتق اینگوینال داشته باشد، با خیال راحت میتوانید نزد ایشان جراحی را انجام دهید. برای یافتن بهترین جراح فتق اینگوینال ما به شما توصیه میکنیم به بیمارانی که این عمل را انجام داده اند مراجعه کنید. اینکار به صورت مستقیم شما را از تجارب دیگر بیماران آگاه میکند.
هزینه جراحی فتق اینگوینال
هزینه جراحی به نوع خدمات و بیمارستانی که خود بیمار انتخاب می کند بستگی دارد. ممکن است بعضی بیماران انجام خدمات در بیمارستان های خصوصی را انتخاب کنند و یا براساس هزینه ای که برای درمان خود در نظر گرفته اند به انجام خدمات در بیمارستان های دولتی اکتفا کنند.
سوالات متداول
۱. فتق کشاله ران سمت چپ با سمت راست فرقی دارد؟
از نظر ماهیت بیماری و روش ترمیم تفاوتی ندارند. تفاوت در شیوع است: فتق سمت راست کمی شایع‌تر است، چون در دوران جنینی مسیر پایین آمدن بیضه در سمت راست دیرتر بسته میشود. نکته‌ی مهم‌تر این است که وجود فتق در یک سمت، احتمال بروز آن در سمت مقابل را در آینده بیشتر میکند و به همین دلیل جراح معمولاً هر دو طرف را معاینه میکند، حتی اگر شما فقط از یک سمت شکایت داشته باشید.
۲. فتق اینگوینال در زنان هم اتفاق می‌افتد؟
بله، اما بسیار کمتر از مردان و معمولاً دیرتر تشخیص داده میشود، چون برجستگی در زنان کوچک‌تر است و بیشتر به‌صورت درد مبهم کشاله ران بروز میکند تا توده‌ی واضح. همین دیر تشخیص داده شدن باعث میشود نسبت گیرافتادگی در زنان بالاتر باشد. علائم اختصاصی این گروه در مقاله‌ی باد فتق در زنان بررسی شده است.
۳. فتق ورزشی همان فتق اینگوینال است؟
خیر و این اشتباه رایجی است. در فتق ورزشی، برجستگی و سوراخ واقعی در دیواره وجود ندارد؛ آسیب به تاندون‌ها و عضلات ناحیه‌ی کشاله ران وارد شده و فقط درد ایجاد میکند. درمان آن در مراحل اول فیزیوتراپی و استراحت است، نه جراحی. اگر در معاینه برجستگی قابل لمسی پیدا نشود، احتمال فتق ورزشی یا آسیب عضلانی مطرح میشود.
۴. آیا فتق‌بند یا شکم‌بند می‌تواند جایگزین جراحی شود؟
خیر. فتق‌بند فقط با فشار مکانیکی، برجستگی را موقتاً داخل نگه می‌دارد و هیچ اثری در ترمیم سوراخ دیواره ندارد. استفاده‌ی طولانی‌مدت از آن می‌تواند پوست ناحیه را آسیب بزند و در مواردی چسبندگی ایجاد کند که جراحی بعدی را دشوارتر میکند. جای درست استفاده از آن، فاصله‌ی میان تشخیص تا روز عمل است، نه جایگزینی عمل.
۵. بعد از جراحی چند شب در بیمارستان بستری می‌مانم؟
ترمیم فتق اینگوینال در بیشتر بیماران یک جراحی یک‌روزه یا با یک شب بستری است و بستری طولانی‌تر استثناست، نه قاعده. آنچه ممکن است اقامت را طولانی‌تر کند، سن بالا، بیماری زمینه‌ای قلبی یا ریوی، نوع بیهوشی و نداشتن همراه در خانه است. این موضوع را قبل از روز عمل با جراح مشخص کنید تا بتوانید مرخصی و همراه را برنامه‌ریزی کنید.
۶. آیا جراحی فتق اینگوینال روی باروری مردان اثر می‌گذارد؟
در ترمیم استاندارد، ساختارهایی که از کانال اینگوینال عبور می‌کنند در حین عمل شناسایی و حفظ میشوند و جراحی اثری بر باروری ندارد. نگرانی واقعی در جهت معکوس است: فتق بزرگ و درمان‌نشده‌ای که به داخل کیسه‌ی بیضه پیشروی کرده، خودش می‌تواند روی ناحیه فشار بیاورد. اگر این موضوع برای شما اهمیت دارد، قبل از عمل با جراح مطرح کنید تا در انتخاب روش لحاظ شود.
۷. سن بالا یا بیماری زمینه‌ای مانع جراحی فتق میشود؟
به‌ندرت. ترمیم فتق را می‌توان با بی‌حسی نخاعی یا حتی موضعی انجام داد و همین باعث میشود برای بیماران سالمند یا دارای مشکل قلبی و ریوی هم قابل انجام باشد. در عمل، ریسک رها کردن فتق در این گروه معمولاً از ریسک خود جراحی بیشتر است، چون اگر فتق گیر بیفتد، عمل اورژانسی روی بیمار پرخطر به‌مراتب سنگین‌تر از عمل برنامه‌ریزی‌شده است.
