دوران نقاهت بعد از عمل هموروئید: چه کاری کی مجاز است؟

محتوای مقاله

عمل هموروئید تمام شده و حالا شما در خانه اید با فهرست بلندی از سوال. کی می توانم سر کار برگردم؟ کی می توانم بنشینم؟ رانندگی چطور؟ این درد طبیعی است یا باید نگران باشم؟

حقیقت این است که موفقیت این جراحی به اندازه ی خود عمل، به همین چند هفته ی بعدش بستگی دارد. زخم در ناحیه ای است که هر روز با اجابت مزاج تحریک می شود و همین باعث می شود دوران نقاهت هموروئید از بسیاری از جراحی های بزرگ تر دشوارتر باشد. اما با دانستن اینکه چه چیزی طبیعی است، چه کاری از چه روزی مجاز است و کدام نشانه یعنی «همین حالا تماس بگیر»، این مسیر بسیار قابل کنترل تر می شود.

در این راهنما مسیر نقاهت را روز به روز و فعالیت به فعالیت باز می کنیم؛ از زبان جراحی که این عمل را انجام می دهد و هر هفته با همین سوالات بیماران روبروست.

نگران علامتی هستید که بعد از عمل دیده اید؟ منتظر ویزیت بعدی نمانید.

تماس با مطب مشاوره با دکتر

دوران نقاهت بعد از جراحی هموروئید

دوران نقاهت بعد از عمل هموروئید چقدر طول می کشد؟

پاسخ کوتاه: به روش جراحی بستگی دارد. در روش لیزر و روش های کم تهاجمی، بیشتر بیماران ظرف چند روز تا یک هفته به زندگی عادی برمی گردند. در جراحی کلاسیک که بافت هموروئید برداشته و بخیه زده می شود، بازگشت به فعالیت های روزمره معمولا دو تا سه هفته طول می کشد و ترمیم کامل زخم داخلی می تواند تا شش تا هشت هفته ادامه پیدا کند.

اما این عددها فقط چارچوب اند. آنچه در عمل تفاوت ایجاد می کند، سه چیز است: تعداد و اندازه ی هموروئیدهایی که برداشته شده، اینکه هموروئید داخلی بوده یا خارجی، و مهم تر از همه اینکه شما در هفته های اول چقدر مدفوع را نرم نگه دارید. بیمارانی که یبوست می شوند، تقریبا همیشه دوران نقاهت طولانی تری تجربه می کنند.

نکته ای که کمتر گفته می شود: کاهش تدریجی درد خطی نیست. بسیاری از بیماران در روز چهارم تا هفتم یک اوج درد موقت را تجربه می کنند، درست وقتی فکر می کردند دارند بهتر می شوند. این معمولا مربوط به مرحله ی طبیعی التهاب و شروع جدا شدن بافت مرده است، نه بدتر شدن وضعیت.

هفته به هفته: بدن شما در چه مرحله ای است

بازهچه اتفاقی می افتدحال عمومی شما
روز ۱ تا ۳بی حسی موضعی از بین می رود، التهاب و ورم در اوج است، ترشح آبکی یا خونابه طبیعی استبیشترین درد؛ نیاز به مسکن منظم
روز ۴ تا ۷اولین اجابت مزاج ها، شروع جدا شدن بافت مرده، ممکن است لکه بینی داشته باشیددرد نوسان دارد؛ اضطراب اجابت مزاج شایع است
هفته ی ۲ تا ۳زخم سطحی بسته می شود، ورم به وضوح کم می شود، بخیه ها جذب می شوندبازگشت به بیشتر کارهای روزمره
هفته ی ۴ تا ۶ترمیم عمقی ادامه دارد؛ ممکن است هنوز سفتی یا برجستگی موضعی حس کنیددرد فقط گاه گاهی و خفیف
هفته ی ۶ تا ۸بافت به حالت نهایی نزدیک می شود و برجستگی ها نرم می شوندبازگشت کامل به همه ی فعالیت ها

چه کاری از چه روزی مجاز است؟

این جدول شایع ترین سوالات بیماران را یکجا جمع کرده است. توجه کنید که اعداد برای جراحی کلاسیک نوشته شده اند؛ در روش لیزر معمولا می توانید زودتر بازگردید و برنامه ی دقیق را جراح خودتان می دهد.

فعالیتمعمولا از چه زمانینکته ی مهم
راه رفتن سبک در خانههمان روز اولحرکت از لخته شدن خون جلوگیری می کند و به اجابت مزاج کمک می کند
دوش گرفتنمعمولا از روز دومدوش بله؛ وان و استخر خیر
نشستن طولانیبعد از هفته ی اول، به تدریجهر ۳۰ تا ۴۵ دقیقه بلند شوید
رانندگیمعمولا بعد از قطع مسکن مخدر و کاهش درد نشستندر بیشتر بیماران حدود یک هفته
کار اداری و پشت میزحدود یک تا دو هفتهحتما با بالشتک و امکان بلند شدن مکرر
کار بدنی و بلند کردن بارمعمولا سه تا چهار هفتهزور زدن، فشار مستقیم به محل زخم وارد می کند
ورزش سبک (پیاده روی طولانی)حدود دو هفتهتدریجی و بدون درد
ورزش سنگین، وزنه و شنامعمولا چهار تا شش هفتهشنا تا بسته شدن کامل زخم ممنوع
دوچرخه سواری و اسب سواریمعمولا شش هفتهفشار مستقیم زین روی ناحیه
رابطه ی زناشوییمعمولا دو تا چهار هفتهدر بخش بعد توضیح داده شده
سفر طولانی و پروازحدود دو تا سه هفتهنشستن طولانی و دسترسی نداشتن به سرویس، ریسک اصلی است
نشستن طولانی مدت بر روی صندلی

این جدول یک راهنمای عمومی است، نه دستور شخصی شما. اگر جراح شما بازه ی متفاوتی گفته، دستور او مقدم است؛ چون او دقیقا می داند چه مقدار بافت برداشته و زخم شما چه وضعیتی دارد.

رابطه ی زناشویی بعد از عمل هموروئید

این سوالی است که بیماران کمتر مطرح می کنند ولی تقریبا همه ذهنشان درگیرش است. پاسخ کلی این است که در بیشتر بیماران، از حدود دو تا چهار هفته بعد از عمل و پس از فروکش کردن درد و ترشح، از سرگیری رابطه بی خطر است.

معیار عملی، تقویم نیست بلکه وضعیت زخم است. سه نشانه ای که یعنی هنوز زود است: ترشح یا خونریزی از محل عمل، درد هنگام نشستن، و ورم قابل توجه در ناحیه. تا وقتی هر کدام از این ها وجود دارد، صبر کردن منطقی تر است.

در روزهای اول باید از هر فعالیتی که فشار داخل شکم را بالا می برد یا به ناحیه ی عمل فشار مستقیم وارد می کند پرهیز کنید، چون همان مکانیزمی است که می تواند باعث خونریزی یا باز شدن بخیه شود. اگر شک دارید، این را در ویزیت پیگیری از جراح خود بپرسید؛ سوال کاملا رایج و طبیعی است و پزشک انتظارش را دارد.

مدیریت درد: چه چیزی کمک می کند

درد بعد از عمل هموروئید واقعی است و کم کردنش فقط برای راحتی شما نیست؛ بیماری که درد دارد از اجابت مزاج می ترسد، یبوست می شود و همین چرخه دوران نقاهت را طولانی می کند. ابزارهای اصلی این ها هستند:

  • مسکن طبق برنامه، نه طبق نیاز: در سه تا چهار روز اول، مسکن را سر ساعت مصرف کنید و منتظر شروع درد نمانید. کنترل درد قبل از اوج گرفتن آن بسیار ساده تر است.
  • کمپرس سرد در ۴۸ ساعت اول: یخ پیچیده در پارچه، چند بار در روز و هر بار حدود ده دقیقه، ورم و درد را محسوس کم می کند.
  • پمادها و شیاف های تجویزشده: فقط آنچه پزشک نوشته و دقیقا به همان روش. استفاده ی خودسرانه از پمادهای موجود در داروخانه می تواند ترمیم را مختل کند.
  • بالشتک حلقوی یا بالش نرم: فشار را از مرکز ناحیه به اطراف منتقل می کند.
  • دراز کشیدن به پهلو به جای طاق باز، به ویژه در روزهای اول.

حمام سیتز: ساده ترین و موثرترین کار

نشستن در لگن آب گرم، که به آن حمام سیتز گفته می شود، در تجربه ی بالینی موثرترین اقدام غیردارویی این دوران است. آب گرم اسفنکتر مقعد را شل می کند، خون رسانی موضعی را بهتر می کند و ناحیه را تمیز نگه می دارد.

  • آب باید گرم و قابل تحمل باشد، نه داغ
  • هر نوبت حدود ۱۰ تا ۱۵ دقیقه
  • روزی دو تا سه بار و حتما بعد از هر اجابت مزاج
  • در پایان، ناحیه را با حوله ی نرم آرام خشک کنید و نکشید

به جای دستمال توالت خشک، در هفته های اول از شستشوی ملایم با آب ولرم استفاده کنید. کشیدن دستمال روی زخم تازه، یکی از دلایل شایع خونریزی های کوچک و آزاردهنده در این دوران است.

استفاده صحیح از توالت

اولین اجابت مزاج: ترس بزرگ این دوران

تقریبا همه ی بیماران از اولین دفع بعد از عمل می ترسند و بسیاری آن را به تعویق می اندازند. این دقیقا بدترین کار ممکن است، چون مدفوع هرچه بیشتر بماند سفت تر می شود و دفعش دردناک تر و پرخطرتر خواهد بود.

اصل کلی: هدف این نیست که دفع نداشته باشید، هدف این است که مدفوع نرم باشد. معمولا اولین اجابت مزاج بین روز دوم تا چهارم اتفاق می افتد. اگر تا روز چهارم دفعی نداشتید، به جای صبر کردن با پزشک تماس بگیرید.

  • نرم کننده ی مدفوع یا ملین تجویزشده را از همان روز اول و منظم مصرف کنید، نه وقتی یبوست شدید
  • روزانه دست کم هشت لیوان آب بنوشید
  • هرگز زور نزنید؛ اگر دفع انجام نشد، بلند شوید و بعدا دوباره امتحان کنید
  • وقت گذاشتن طولانی روی توالت خودش فشار وارد می کند؛ نشستن را کوتاه نگه دارید
  • قرار دادن یک چهارپایه ی کوتاه زیر پاها زاویه ی دفع را طبیعی تر می کند

دیدن کمی خون روشن روی دستمال یا در کاسه ی توالت در هفته های اول شایع است و لزوما نگران کننده نیست. آنچه غیرطبیعی است، خونریزی فعال و مداوم است که در بخش نشانه های خطر توضیح داده شده.

تغذیه در دوران نقاهت

رژیم غذایی این دوران یک هدف ساده دارد: نرم نگه داشتن مدفوع بدون ایجاد نفخ و اسهال. هر دو حالت افراطی مشکل ساز است؛ مدفوع سفت زخم را باز می کند و اسهال مکرر ناحیه را ملتهب و زخمی می کند.

چه بخوریم

  • غلات کامل، جو دوسر و نان سبوس دار
  • حبوبات به صورت تدریجی، مانند عدس و لوبیا در حد تحمل
  • میوه های ملین مثل آلو، انجیر، کیوی و گلابی
  • سبزیجات پخته که هم فیبر دارند هم راحت تر هضم می شوند
  • ماست و دوغ برای تعادل فلور روده
  • آب فراوان — فیبر بدون آب کافی، خودش یبوست می آورد

چه چیزی را کنار بگذاریم

  • غذاهای بسیار تند و ادویه دار که سوزش را بیشتر می کنند
  • فست فود، غذاهای فراوری شده و کم فیبر
  • الکل و مصرف زیاد کافئین که بدن را کم آب می کنند
  • پنیر و لبنیات پرچرب در حجم زیاد که یبوست آور هستند

افزایش فیبر را تدریجی انجام دهید. جهش ناگهانی از رژیم کم فیبر به پرفیبر معمولا نفخ و دل درد ایجاد می کند. اگر می خواهید در ادامه هم تغذیه را درست نگه دارید، مطلب فرق شقاق و بواسیر کمک می کند بفهمید کدام علائم به کدام مشکل مربوط می شوند.

رژیم غذایی مناسب

مراقبت از زخم و بهداشت ناحیه

ناحیه ی عمل باید تمیز و خشک بماند، و این در جایی که هر روز درگیر دفع است کار ساده ای نیست. چند اصل عملی:

  • بعد از هر اجابت مزاج، شستشوی ملایم با آب ولرم و در صورت نیاز صابون بسیار ملایم
  • خشک کردن با ضربه های آرام حوله، بدون کشیدن
  • لباس زیر نخی و گشاد؛ لباس تنگ باعث تعریق و تحریک می شود
  • در صورت ترشح، استفاده از پد نازک و تعویض مرتب آن
  • پرهیز از دستمال مرطوب عطردار و محصولات الکل دار

ترشح آبکی، صورتی یا کمی زردرنگ در هفته های اول بخشی از روند طبیعی ترمیم است. آنچه باید جدی گرفته شود، ترشح چرکی همراه با بوی بد و تب است. تفکیک این دو در مقاله ی عفونت بعد از عمل هموروئید با جزئیات آمده است.

نشانه های طبیعی که بی دلیل نگرانتان می کنند

بخش بزرگی از تماس های اضطراری بیماران، مربوط به چیزهایی است که کاملا طبیعی اند. این ها را بشناسید تا آرامش داشته باشید:

برجستگی یا زائده ی پوستی

حس کردن یک برجستگی در محل عمل بسیار شایع است و اغلب ورم بافت یا زائده ی پوستی موقت است، نه بازگشت هموروئید. این موضوع را در بیرون زدگی بعد از عمل هموروئید کامل توضیح داده ایم.

خون روشن هنگام دفع

مقدار کمی خون روشن روی دستمال یا سطح مدفوع در هفته های اول رایج است و معمولا از سطح زخم می آید.

احساس نیاز کاذب به دفع

حس اینکه هنوز چیزی برای دفع باقی مانده، ناشی از ورم داخلی است و با کم شدن التهاب برطرف می شود.

خارش در حال بهبود

خارش در هفته های دوم و سوم معمولا نشانه ی ترمیم زخم است، نه مشکل جدید.

نشانه های خطر: کی همین حالا تماس بگیرید

در صورت بروز هر یک از این موارد، منتظر ویزیت بعدی نمانید و فورا با جراح خود یا اورژانس تماس بگیرید:

  • خونریزی فعال که بند نمی آید یا خروج لخته های بزرگ خون
  • تب بالای ۳۸ درجه همراه با لرز
  • ناتوانی کامل در دفع ادرار
  • دردی که با مسکن تجویزشده به هیچ وجه کنترل نمی شود یا ناگهان بسیار شدیدتر شده
  • ترشح چرکی با بوی بد از محل عمل
  • ورم شدید و سفت شدن ناحیه همراه با قرمزی گسترده
  • نداشتن هیچ اجابت مزاجی تا روز چهارم با وجود مصرف ملین
  • سرگیجه، ضعف شدید یا رنگ پریدگی

چطور دوران نقاهت را کوتاه تر کنیم

سه عامل بیشترین تاثیر را دارند و هر سه در اختیار خود شماست:

یک: مدفوع را از روز اول نرم نگه دارید. اگر فقط یک توصیه از این مقاله را اجرا کنید، همین باشد. تقریبا تمام عوارض دردناک این دوران، مستقیم یا غیرمستقیم به یبوست برمی گردند.

دو: بی حرکت نمانید. استراحت مطلق در تخت، بر خلاف تصور رایج، بهبودی را کند می کند. پیاده روی سبک و منظم در خانه از همان روز اول توصیه می شود.

سه: ویزیت پیگیری را جدی بگیرید. بسیاری از بیماران وقتی درد کم می شود ویزیت کنترل را کنسل می کنند. دقیقا در همین ویزیت هاست که تنگی مقعدی، ترمیم ناقص یا شروع عود، زمانی تشخیص داده می شود که هنوز به سادگی قابل کنترل است.

و یک نکته ی بلندمدت: جراحی هموروئید، رگ های موجود را برمی دارد ولی عادت هایی که آن ها را ساخته اند تغییر نمی دهد. اگر یبوست، نشستن طولانی و کم آبی ادامه پیدا کند، احتمال عود در سال های بعد وجود دارد. 

ضرورت جراحی هموروئید

تفاوت نقاهت در روش لیزر و جراحی کلاسیک

ویژگیلیزر و روش های کم تهاجمیجراحی کلاسیک
شدت دردمعمولا خفیف تا متوسطمتوسط تا شدید در روزهای اول
بازگشت به کارمعمولا چند روزحدود دو هفته
بخیهمعمولا ندارد یا محدود استدارد
ترمیم کاملسریع ترمعمولا شش تا هشت هفته
مناسب برایدرجات پایین تر و موارد منتخبهموروئید پیشرفته و موارد گسترده

انتخاب بین این دو روش با معاینه و درجه بندی هموروئید مشخص می شود و همه ی بیماران کاندید روش لیزر نیستند. جزئیات این روش در مقاله لیزر هموروئید آمده است.

جمع بندی:

دوران نقاهت بعد از عمل هموروئید معمولا بین دو تا هشت هفته طول می کشد و مسیر آن قابل پیش بینی است: سخت ترین روزها اول اند، هفته ی دوم بهبود محسوس شروع می شود و بعد از آن فقط زمان لازم است. کلید کوتاه شدن این دوران، نرم نگه داشتن مدفوع، حمام سیتز منظم و بازگشت تدریجی و نه ناگهانی به فعالیت هاست.

مهم ترین پیام این مقاله این است: هیچ سوالی در این دوران احمقانه نیست. بیمارانی که به موقع تماس می گیرند، تقریبا همیشه با یک توضیح ساده یا تغییر کوچک در دارو آرام می شوند؛ و آن هایی که صبر می کنند، گاهی مشکلی را که در روز سوم قابل حل بود به هفته ی سوم می رسانند.

دوران نقاهت خود را تنها طی نکنید

اگر بعد از عمل هموروئید علامتی دارید که نمی دانید طبیعی است یا نه، یا هنوز درباره ی جراحی تصمیم نگرفته اید، دکتر پرهام خوشدانی فراهانی، متخصص جراحی عمومی و لاپاراسکوپی، در مطب تهران و کرج پاسخگوی شماست.

۰۹۱۲-۹۶۴۶۹۶۰ رزرو نوبت آنلاین

سوالات متداول

بعد از عمل هموروئید کی می توانم سیگار بکشم؟

هرچه دیرتر بهتر. نیکوتین خون رسانی به بافت را کم می کند و ترمیم زخم را کند می کند. اگر ترک کامل ممکن نیست، دست کم در دو هفته ی اول پرهیز کنید؛ همین بازه بیشترین تاثیر را بر سرعت بسته شدن زخم دارد.

آیا بعد از عمل هموروئید بی اختیاری مدفوع ایجاد می شود؟

در روزهای اول ممکن است کنترل باد یا ترشح مختصر دشوار باشد که به دلیل ورم و شل بودن موقت اسفنکتر است و معمولا خودبه خود برطرف می شود. بی اختیاری دائمی عارضه ای بسیار نادر است، اما اگر بعد از چند هفته ادامه داشت حتما مطرح کنید.

چند روز بعد از عمل باید مرخصی بگیرم؟

برای کار اداری معمولا یک تا دو هفته و برای کار بدنی سه تا چهار هفته درخواست می شود. بهتر است گواهی استراحت را در همان ویزیت اول و بر اساس نوع شغلتان از جراح بگیرید تا بعدا مجبور به مراجعه ی اضافه نشوید.

آیا می توانم در دوران نقاهت از داروهای مسکن معمولی خودم استفاده کنم؟

بدون هماهنگی با پزشک خیر. برخی مسکن های رایج خاصیت رقیق کنندگی خون دارند و می توانند خطر خونریزی از محل عمل را بالا ببرند. فهرست داروهای مجاز را از جراح خود بگیرید، به ویژه اگر داروی زمینه ای دیگری هم مصرف می کنید.

روزه گرفتن یا رژیم لاغری در این دوران مشکلی ایجاد می کند؟

هر دو در هفته های اول توصیه نمی شوند. کم شدن آب بدن و کاهش حجم غذا مستقیما مدفوع را سفت می کند و همان چیزی است که باید از آن پرهیز کنید. تصمیم درباره ی روزه داری را با پزشک معالج خود مطرح کنید.

اگر بخیه ام زودتر از موعد افتاد نگران باشم؟

بخیه های جذبی به تدریج و در زمان های متفاوت جدا می شوند و افتادن زودهنگام یکی از آن ها معمولا مشکلی ایجاد نمی کند. اما اگر همزمان با آن خونریزی، درد ناگهانی یا باز شدن قابل مشاهده ی زخم دیدید، همان روز با جراح تماس بگیرید.

نوشته های مرتبط